Komunikat Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Krakowie w sprawie występowania i zwalczania ślimaków.
W związku z wystąpieniem warunków sprzyjających rozwojowi i aktywności ślimaków mogą wystąpić znaczne straty w plonach roślin uprawnych spowodowane ich żerowaniem. Ślimaki mogą żerować na roślinach przez cały okres wegetacji, odgryzając ich części lub wyżerając  w nich otwory. Dodatkowo, podczas żerowania, zanieczyszczają rośliny śluzem i odchodami przez co obniżają ich wartość dekoracyjną i handlową.

Duży potencjał rozrodczy ślimaków i możliwości adaptacyjne sprawiają, że walka z nimi nastręcza wiele problemów. Najlepsze wyniki w ochronie roślin przed ślimakami daje stosowanie wszystkich możliwych zabiegów: uprawowych, agrotechnicznych i chemicznych. Do chemicznego zwalczania można stosować tylko zarejestrowane do tego celu moluskocydy, których wykaz znajduje się na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi: www.minrol.gov.pl w zakładce informacje branżowe - ochrona roślin.W celu przypomnienia biologii ślimaków i sposobów ich zwalczania dołączamy informację dotyczącą biologii, szkodliwości i ochrony roślin przed ślimakami.

Ślimaki nagie

Najważniejsze gatunki

W ostatnich latach w województwie podkarpackim obserwuje się masowe występowanie ślimaków nagich, które wyrządzają poważne szkody w uprawach roślin. Dominującym gatunkiem jest pochodzący z Półwyspu Iberyjskiego ślinik luzytański. Licznie występują pomrowik plamisty, a w niektórych siedliskach ślinik wielki. Występują też inne pomrowiki i śliniki oraz ślimaki skorupkowe.

Morfologia i biologia śliników: luzytańskiego i wielkiego

Ślimaki te osiągają długość 15cm. Oba gatunki wyglądem zewnętrznym niewiele różnią się od siebie. Posiadają zmienne ubarwienie od pomarańczowego do brunatno-czarnego. Na grzbiecie maja płaszcz sięgający do 1/3 długości ciała. W przedniej części płaszcza znajduje się otwór oddechowy. Ślimaki te mają roczny cykl życiowy. W połowie sierpnia rozpoczynają składanie jaj w glebie i na powierzchni gleby. Jaja są mlecznobiałe lub żółtawe, wielkości kilku milimetrów. Część ślimaków wylęga się jesienią, jednak większość jaj zimuje i wylęg następuje wiosną. Zimują również osobniki młodociane, rzadko dorosłe. W sezonie wegetacyjnym najwięcej osobników dorosłych można zaobserwować w okresie od sierpnia do połowy października.

Morfologia i biologia pomrowika plamistego

Ślimak ten osiąga długość do 4,5cm. Jego ciało jest koloru brudno kremowego, słomkowego lub jasnokawowego pokryte ciemnobrunatnymi lub czarnymi plamami, tworzącymi nieregularną siateczkę. Płaszcz okrywa 2/5 długości ciała ślimaka. W tylnej części płaszcza znajduje się otwór oddechowy. Pomrowik plamisty żyje od 9 do 12 miesięcy. Składa przeźroczyste jaja, głównie w glebie. W ciągu roku rozwija 1-2 pokolenia. Zimuje w postaci jaj lub osobników młodocianych, niekiedy zimuje także cześć osobników dorosłych, które na wiosnę giną.

Szkodliwość

Ślimaki żerują głównie w nocy. Podstawowym pożywieniem są warzywa i niektóre rośliny rolnicze, sadownicze, ozdobne i zielarskie. Najsilniej uszkadzane są: sałata, kapusta, marchew, pietruszka, fasola, burak, ziemniak, słonecznik, rzepak i koniczyna. Do silnie uszkadzanych nalezą owoce: truskawki i maliny, a z roślin  ozdobnych: rudbekia, lilia, cynia, aksamitka, dalia i inne. Ślimaki atakują zarówno nadziemne jak i podziemne organy roślin. Wygryzają otwory w korzeniach, liściach, pędach i owocach oraz zanieczyszczają rośliny śluzem i odchodami. Najchętniej żerują na kiełkujących nasionach, siewkach i młodych liściach, które mogą zniszczyć w 100%. Uszkodzenia niektórych warzyw w fazie pełnego rozwoju mogą sięgać 70%. Ślimaki żerują przez cały okres wegetacji roślin, co prowadzi do dużych strat w plonach oraz do obniżenia wartości handlowej i/lub dekoracyjnej roślin.

Ochrona roślin przed ślimakami

Zabiegi uprawowe i agrotechniczne

Najważniejszym działaniem ograniczającym szkodliwość ślimaków jest stworzenie niesprzyjających warunków dla ich rozwoju i bytowania. Obejmuje ono takie czynności jak:

- wykonanie podorywek, uprawek i orki siewnej,

- bronowanie i wałowanie gleby,

- wczesny i głęboki siew,

- zastosowanie dużego rozstawu roślin,

- usuwanie chwastów z plantacji,

- usuwanie nieużytków i resztek roślinnych po zbiorach,

- wykaszanie miedz i rowów,

- stosowanie zmianowania roślin,

- osuszanie zbyt wilgotnych siedlisk.

Zabiegi agrotechniczne, takie jak: bronowanie, motyczenie i wałowanie gleby, wykonane podczas słonecznej pogody, niszczą dużą ilość jaj i młodych ślimaków. Inne wymienione zabiegi przyczyniają się do utrudnienia poruszania się ślimaków, likwidacji kryjówek i ograniczenia źródeł pokarmu ślimaków, co hamuje ich rozród i przeżywanie.